Shloka 13
अध्याय २६ — युद्ध-निन्दा, काम-दोष, तथा धार्तराष्ट्र-नीति-विश्लेषण
War-aversion, Desire as a Policy Fault, and Analysis of Dhṛtarāṣṭra’s Governance
जहाति मृत्युं च जरां भयं च न क्षुत्पिपासे मनसो5प्रियाणि । न कर्तव्यं विद्यते तत्र किज्चि- दन्यत्र वै चेन्द्रियप्रीणनाद्धि
jahāti mṛtyuṁ ca jarāṁ bhayaṁ ca na kṣutpipāse manaso ’priyāṇi | na kartavyaṁ vidyate tatra kiñcid anyatra vai cendriyaprīṇanād dhi ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—പുണ്യാത്മാവ് (സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലെത്തി) മരണം, ജര, ഭയം എന്നിവയെ വിട്ടൊഴിയുന്നു; മനസ്സിന് അപ്രിയമായ വിശപ്പും ദാഹവും അവിടെ ഇല്ല. അവിടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നതൊഴികെ മറ്റൊരു കർത്തവ്യവും നിലനിൽക്കില്ല.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse characterizes heaven as a state where mortal afflictions—death, aging, fear, hunger, and thirst—do not operate, and where the usual framework of obligation (kartavya) is absent; only the experience of sense-pleasure remains. Implicitly, it contrasts worldly dharma and effort with a reward-state defined by enjoyment rather than duty.
Sañjaya is describing the condition of a पुण्यात्मा (virtuous person) in the next world, presenting svarga as a realm of freedom from suffering and from the need to perform further duties, emphasizing the fruition of merit as pleasurable experience.