Shloka 13
Udyoga Parva, Adhyaya 2 — Baladeva’s Counsel on Peace, Restitution, and Court Protocol
अयुद्धमाकाड्क्षत कौरवाणां साम्नैव दुर्योधनमाह्दय ध्वम्,कौरव पाण्डवोंमें परस्पर युद्ध हो, ऐसी आकांक्षा न करो--ऐसा कोई कदम न उठाओ। सन्धि या समझौतेकी भावनासे ही दुर्योधनको आमन्त्रित करो। मेल-मिलापसे समझा- बुझाकर जो प्रयोजन सिद्ध किया जाता है, वही परिणाममें हितकारी होता है। युद्धमें तो दोनों पक्षकी ओरसे अन्याय अर्थात् अनीतिका ही बर्ताव किया जाता है और अन्यायसे इस जगत्में किसी प्रयोजनकी सिद्धि नहीं हो सकती
ayuddham ākāṅkṣata kauravāṇāṃ sāmnaiva duryodhanam āhvayadhvam | kaurava pāṇḍavayoḥ parasparaṃ yuddhaṃ bhavetīty ākāṅkṣāṃ mā kṛta—tādṛśaṃ padaṃ mā gṛhṇīta | sandhi-samjñā-bhāvanayāiva duryodhanaṃ nimantrayata | melamilāpena samyak bodhayitvā yat prayojanaṃ sidhyati, tad eva pariṇāme hitakaraṃ bhavati | yuddhe tu ubhayataḥ pakṣayoḥ anyāyaḥ, arthād anītiḥ, pravartate; anyāyena ca loke prayojana-siddhir na sambhavati ||
ഹേ കൗരവരേ! പാണ്ഡവരോടു പരസ്പര യുദ്ധം വേണമെന്ന ആഗ്രഹം പുലർത്തരുത്—അത്തരം ഒരു പടി എടുക്കരുത്. ദുര്യോധനനെ സാമമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ മാത്രം, സന്ധി-സമാധാനത്തിന്റെ ഉദ്ദേശത്തോടു കൂടി മാത്രം ക്ഷണിക്കൂ. കലഹമല്ല, സമാധാനവും പൊരുത്തവും കൊണ്ടു—സഹനത്തോടെ പറഞ്ഞു മനസ്സിലാക്കി—സാധിക്കുന്ന കാര്യമേ ഒടുവിൽ ഹിതകരമാകൂ. യുദ്ധത്തിൽ ഇരുപക്ഷത്തുനിന്നും സാധാരണയായി അനീതിയാണ് വളരുന്നത്; അന്യായം കൊണ്ടു ഈ ലോകത്തിൽ യാതൊരു സത്യപ്രയോജനവും സിദ്ധിക്കുകയില്ല.
बलदेव उवाच
Educational Q&A
Seek peace through conciliation and negotiated settlement; war tends to generate injustice on both sides, and goals pursued through injustice cannot yield truly beneficial outcomes.
Baladeva addresses the Kauravas, advising them not to provoke a Kaurava–Pandava war and to approach Duryodhana with a mindset of treaty and reconciliation, emphasizing ethical statecraft over violence.