Shloka 24
Pāṇḍava-senā-niryāṇa and Vyūha-vibhāga (पाण्डवसेनानिर्याण तथा व्यूहविभाग)
त्वं कालचोदितो नून॑ गन्तुकामो यमक्षयम् | गच्छस्वाहवमस्माभिस्तच्च श्वो भविता श्रुवम्,'परंतु तू निश्चय ही कालसे प्रेरित हो यमलोकमें जाना चाहता है (इसीलिये संधिकी बात नहीं मान सका)। अच्छा, हमारे साथ युद्धमें चल। कल निश्चय ही युद्ध होगा
tvaṁ kālacodito nūnaṁ gantukāmo yamakṣayam | gacchasvāhavam asmābhis tac ca śvo bhavitā śruvam ||
നീ നിശ്ചയമായും കാലത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ യമന്റെ അക്ഷയലോകത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് സന്ധിയുടെ മാർഗം നീ അംഗീകരിക്കാത്തത്. എങ്കിൽ വരിക—ഞങ്ങളോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിലേക്ക്. നാളെ തീർച്ചയായും സമരം നടക്കും.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames refusal of peace as being ‘driven by Kāla’—a moral warning that when one ignores wise counsel and reconciliation, events move toward inevitable destruction; it highlights the tension between human choice and the momentum of fate.
Sañjaya, speaking in the context of failed negotiations, declares that the addressee is bent on death and therefore would not accept a settlement; he then calls for readiness to fight, asserting that battle will certainly occur the next day.