Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

उद्योगपर्व — अध्याय १५१: कृष्णस्य कौरव-अवज्ञा-निर्णयः तथा पाण्डव-योगाज्ञा

Krishna on the Kauravas’ Rejection of Counsel; Pandava Readiness Ordered

मधुरानूषरे देशो शुचौ पुण्ये महामति: । निवेशं कारयामास कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर:,श्मशान, देवमन्दिर, महर्षियोंके आश्रम, तीर्थ और सिद्धक्षेत्र--इन सबका परित्याग करके उन स्थानोंसे बहुत दूर ऊसररहित मनोहर शुद्ध एवं पवित्र स्थानमें जाकर कुन्तीपुत्र महामति युधिष्ठटिरने अपनी सेनाको ठहराया

vaiśampāyana uvāca |

madhurānūṣare deśe śucau puṇye mahāmatiḥ |

niveśaṃ kārayāmāsa kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||

മധുരവും ഉപ്പുമണ്ണില്ലാത്തതുമായ, ശുചിയും പുണ്യവും നിറഞ്ഞ ദേശത്ത് കുന്തീപുത്രൻ മഹാമതി യുധിഷ്ഠിരൻ സൈന്യത്തിന്റെ പാളയം സ്ഥാപിപ്പിച്ചു. ശ്മശാനങ്ങൾ, ദേവാലയങ്ങൾ, ഋഷികളുടെ ആശ്രമങ്ങൾ, തീർത്ഥങ്ങൾ, പ്രസിദ്ധ പുണ്യസ്ഥാനങ്ങൾ—ഇവയിൽ നിന്ന് ദൂരെയായി പാളയം ഇടുന്നത്, യുദ്ധസന്നാഹത്തിനിടയിലും സംയമവും ധർമ്മമര്യാദയും കാത്തുനിൽക്കുന്ന അവന്റെ നയം തന്നെയായിരുന്നു.

मधुरpleasant, delightful
मधुर:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमधुर
FormMasculine, Nominative, Singular
अनूषरेnot barren; non-saline
अनूषरे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअनूषर
FormMasculine, Nominative, Singular
देशःplace, region
देशः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Nominative, Singular
शुचौin a pure (place)
शुचौ:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootशुचि
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
पुण्येin a holy/meritorious (place)
पुण्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
महामतिःthe great-minded one
महामतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहामति
FormMasculine, Nominative, Singular
निवेशम्encampment; settlement
निवेशम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिवेश
FormMasculine, Accusative, Singular
कारयामासcaused to be made; had (it) made
कारयामास:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Periphrastic), Third, Singular, Parasmaipada, true
कुन्तीपुत्रःKunti's son
कुन्तीपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्तीपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuntī
A
army camp (niveśa)

Educational Q&A

Even when compelled toward conflict, a dharmic leader preserves purity and public good by avoiding harm or disturbance to sacred and socially sensitive places; strategic necessity is guided by ethical restraint.

Vaiśampāyana reports that Yudhiṣṭhira orders the army to set up camp in a clean, auspicious, pleasant, non-barren area, deliberately keeping the military presence away from sanctified or sensitive sites.