Shloka 30
अदारा-नीति
Crisis Composure) and ‘Jaya’ Śravaṇa (Morale-Instruction
भविष्यतीत्येव मन: कृत्वा सततमव्यथै: । सफलता होगी ही, ऐसा मनमें दृढ़ विश्वास लेकर निरन्तर विषादरहित होकर तुझे उठना, सजग होना और एऐश्वर्यकी प्राप्ति करानेवाले कर्मोमें लग जाना चाहिये ।। मड़लानि पुरस्कृत्य ब्राह्मुणांश्रैश्वरै: सह,वत्स! देवताओंसहित ब्राह्मणोंका पूजन तथा अन्यान्य मांगलिक कार्य सम्पन्न करके प्रत्येक कार्यका आरम्भ करनेवाले बुद्धिमान् राजाकी शीघ्र उन्नति होती है। जैसे सूर्य अवश्य ही पूर्वदिशाका आश्रय ले उसे प्रकाशित करते हैं, उसी प्रकार राजलक्ष्मी पूर्वोक्त राजाको सब ओसरसे प्राप्त होकर उसे यश एवं तेजसे सम्पन्न कर देती है
bhaviṣyatīty eva manaḥ kṛtvā satatam avyathaiḥ | (vat-sa) utthātavyaṃ prabodhitavyaṃ ca tvayā, aiśvaryaprāptikaraṇeṣu karmasu ca niyoktavyam || maṅgalāni puraskṛtya brāhmaṇān devatābhiḥ saha (pūjayitvā), anyāni ca maṅgalakriyāḥ sampādya, sarvakāryārambhakṛd buddhimān rājā śīghram unnatiṃ gacchati | yathā sūryaḥ pūrvadiśam āśritya niyataṃ prakāśayati, tathā rājaśrīr api tam eva rājānam sarvataḥ prāpya yaśasā tejasā ca sampādayati ||
‘വിജയം തീർച്ചയായും വരും’ എന്ന ദൃഢനിശ്ചയം മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, എപ്പോഴും വിഷാദരഹിതനായി ഇരിക്ക. എഴുന്നേൽക്കുക, ജാഗ്രത പാലിക്കുക, രാജാധികാരവും സമൃദ്ധിയും നൽകുന്ന കര്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുക. ഓരോ പ്രവൃത്തിയുടെയും ആരംഭത്തിൽ മംഗളകർമങ്ങളെ മുൻനിർത്തി—ദേവന്മാരോടുകൂടി ബ്രാഹ്മണരെ പൂജിച്ച് മറ്റു ശുഭാനുഷ്ഠാനങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കുന്ന പ്രാജ്ഞനായ രാജാവ് വേഗത്തിൽ അഭ്യുദയം പ്രാപിക്കുന്നു. സൂര്യൻ നിർബന്ധമായി കിഴക്കുദിക്കിനെ ആശ്രയിച്ച് അതിനെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, രാജലക്ഷ്മിയും എല്ലാദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തി ആ രാജാവിനെ യശസ്സും തേജസ്സും കൊണ്ട് സമ്പന്നനാക്കുന്നു.
पुत्र उवाच
Educational Q&A
Maintain firm confidence in success, avoid despondency, and act with vigilance; for rulers, prosperity is linked to disciplined effort joined with auspicious, dharmic beginnings—especially honouring Brahmins and the divine.
A son counsels (or exhorts) a kingly figure: rise from grief, engage in prosperity-bringing duties, and begin undertakings with auspicious worship; he reinforces the advice with a simile of the sun illuminating the east, paralleling how royal fortune comes to the properly conducting king.