Shloka 16
Vidurā–Putra Saṃvāda: Utsāha, Kīrti, and Kṣātra Resolve
Udyoga-parva 131
Devanagari script
कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् | इति ते संशयो मा भूद् राजा कालस्य कारणम्,राजाका कारण काल है या कालका कारण राजा है, ऐसा संदेह तुम्हारे मनमें नहीं उठना चाहिये; क्योंकि राजा ही कालका कारण होता है
Transliteration
kālo vā kāraṇaṁ rājño rājā vā kālakāraṇam | iti te saṁśayo mā bhūd rājā kālasya kāraṇam ||
Translation
‘കാലമാണോ രാജാവിന്റെ കാരണമോ, രാജാവാണോ കാലത്തിന്റെ കാരണമോ?’—എന്ന സംശയം നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉയരരുത്; കാരണം രാജാവുതന്നെയാണ് കാലത്തിന്റെ കാരണം.
Word by Word
कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
कारणम्cause
कारणम्:
Karta
TypeNoun
Rootकारण
FormNeuter, Nominative, Singular
राज्ञःof the king
राज्ञः:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
कालकारणम्the cause of time / time as cause (time-cause)
कालकारणम्:
Karta
TypeNoun
Rootकालकारण
FormNeuter, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
तेof you / your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
भूत्may it be / let it arise
भूत्:
TypeVerb
Rootभू
FormAorist (injunctive/imperative sense with मा), 3rd, Singular, Parasmaipada
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कालस्यof time
कालस्य:
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Genitive, Singular
कारणम्cause
कारणम्:
Karta
TypeNoun
Rootकारण
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
VāyudevaR
rājā (the king)K
kāla (Time)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes