Shloka 33
Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel
“इन्हीं दोनों (काम और क्रोध)-के द्वारा देवताओंने स्वर्गमें जानेवाले पुरुषके लिये उस लोकका दरवाजा बंद कर रखा है। वीतराग पुरुषसे डरकर ही देवताओंने स्वर्गप्राप्तिके प्रतिबन्धक काम और क्रोधकी वृद्धि की है ।। काम॑ क्रोधं च लोभं च दम्भं दर्प च भूमिप: । सम्यग्विजेतुं यो वेद स महीमभिजायते,“जो राजा काम, क्रोध, लोभ, दम्भ और दर्पको अच्छी तरह जीतनेकी कला जानता है, वही इस पृथ्वीका शासन कर सकता है
kāmau krodhaṃ ca lobhaṃ ca dambhaṃ darpaṃ ca bhūmipaḥ | samyag vijetuṃ yo veda sa mahīm abhijāyate ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—കാമവും ക്രോധവും എന്ന ഈ രണ്ടിനാലാണ് ദേവന്മാർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് കയറുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുരുഷനുവേണ്ടി ആ ലോകത്തിന്റെ വാതിൽ അടച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നത്. വീതരാഗനായ പുരുഷനെ ഭയന്ന്, സ്വർഗപ്രാപ്തിക്ക് തടസ്സമായ കാമ-ക്രോധങ്ങളുടെ വർധന അവർ കൂട്ടുന്നു. അതുകൊണ്ട് കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, ദംഭം, ദർപ്പം എന്നിവയെ യഥാർത്ഥമായി ജയിക്കാൻ അറിയുന്ന രാജാവാണ് ഈ ഭൂമിയെ ഭരിക്കാൻ യോഗ്യൻ.
वैशम्पायन उवाच