Shloka 3
Svargārohaṇa-parva, Adhyāya 4 — Yudhiṣṭhira’s Vision of the Celestial Assembly
Recognition and Explanation
Devanagari script
इस प्रकार श्रीमह्याभारत स्वर्गायेहरणपर्वमें युधिष्ठिरका देहत्यागविषयक तीसरा अध्याय पूरा हुआ,दीप्यमानं स्ववपुषा दिव्यैरस्त्रैरुपस्थितम् । चक्रप्रभृतिभिषघरिर्दिव्यै: पुरुषविग्रहै: उनके श्रीविग्रहसे अद्भुत दीप्ति छिटक रही है। चक्र आदि दिव्य एवं भयंकर अस्त्र- शस्त्र दिव्य पुरुषविग्रह धारण करके उनकी सेवामें उपस्थित हैं
Transliteration
vaishampāyana uvāca |
dīpyamānaṃ svavapuṣā divyair astrair upasthitam |
cakra-prabhṛtibhiḥ ghorair divyaiḥ puruṣa-vigrahaiḥ ||
Translation
അദ്ദേഹം തന്റെ ദിവ്യസ്വരൂപത്തിന്റെ പ്രഭയാൽ ദീപ്തിമാനായിരുന്നു. ചക്രം മുതലായ ഭയങ്കരമായ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ പുരുഷവിഗ്രഹം ധരിച്ചു, സേവയിൽ നില്ക്കുന്നതുപോലെ സമീപത്ത് സന്നിഹിതമായിരുന്നു।
Word by Word
दीप्यमानम्shining, radiant
दीप्यमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) → दीप्यमान (वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदे कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
स्ववपुषाwith (his) own body/form
स्ववपुषा:
Karana
TypeNoun
Rootस्व + वपुस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
दिव्यैःwith divine (ones)
दिव्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormNeuter, Instrumental, Plural
अस्त्रैःwith weapons (missiles)
अस्त्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
उपस्थितम्present, standing by, attendant
उपस्थितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउप + स्था (धातु) → उपस्थित (भूतकृदन्त-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
चक्रdiscus
चक्र:
Karta
TypeNoun
Rootचक्र
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रभृतिभिःbeginning with, etc. (along with)
प्रभृतिभिः:
Karana
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति
Formused in the sense 'beginning with, etc.'; here with instrumental plural to mean 'along with/starting with'
हरिःHari (Vishnu/Krishna)
हरिः:
Karta
TypeNoun
Rootहरि
FormMasculine, Nominative, Singular
दिव्यैःwith divine (ones)
दिव्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
पुरुषविग्रहैःwith forms/bodies of persons (personified forms)
पुरुषविग्रहैः:
Karana
TypeNoun
Rootपुरुष + विग्रह
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaC
cakra (discus)D
divya-astra (divine weapons)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes