Shloka 19
Gandhārī’s Lament for Bhūriśravas and Śakuni
Book 11, Chapter 24
अयं स रसनोत्कर्षी पीनस्तनविमर्दन: । नाभ्यूरूजघनस्पर्शी नीवीविस्नंसन: कर:,“यह वही हाथ है, जो हमारी करधनीको खींच लेता, उभरे हुए स्तनोंका मर्दन करता, नाभि, ऊरु और जघन प्रदेशको छूता और नीवीका बन्धन सरका दिया करता था
ayaṃ sa rasanotkarṣī pīnastanavimardanaḥ | nābhyūrūjaghanasparśī nīvīvisnaṃsanaḥ karaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവൾ പറയുന്നു—“ഇതേ ആ കൈ—ഞങ്ങളുടെ അരക്കെട്ടിലെ കച്ച വലിച്ചു, നിറഞ്ഞ സ്തനങ്ങളെ അമർത്തി, നാഭി, തുട, നിതംബപ്രദേശം സ്പർശിച്ച്, താഴ്വസ്ത്രത്തിന്റെ കെട്ട് അഴിച്ചു വിടുമായിരുന്നു.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical horror of sexual violation and humiliation as grave adharma. In the Stree Parva’s mourning context, it frames such acts not as private wrongdoing but as moral corruption that contributes to collective ruin and invites inevitable suffering and retribution.
In the Stree Parva, women lament over the slain after the Kurukṣetra war. This line recalls the predatory hand that once violated women—yanking a girdle, touching intimate parts, loosening garments—now identified in death, intensifying grief and condemnation of the perpetrators’ past cruelty.