Shloka 30
Adhyāya 17 — Gandhārī’s Vilāpa at Duryodhana’s Body (स्त्रीपर्व, अध्याय १७)
स्वशिर: पठचशाखाभ्यामभिहत्यायतेक्षणा । पतत्युरसि वीरस्य कुरुराजस्य माधव,“पता नहीं, यह मनस्विनी बहू पुत्रके लिये शोक करती है या पतिके लिये? कुछ ऐसी ही अवस्थामें वह जान पड़ती है। माधव! वह देखो, वह विशाललोचना वधू पुत्रकी ओर देखकर दोनों हाथोंसे सिर पीटती हुई अपने वीर पति कुरुराजकी छातीपर गिर पड़ी है
svāśiraḥ pāṇiśākhābhyām abhihatya āyatākṣaṇā | pataty urasi vīrasya kururājasya mādhava ||
മാധവാ! ഈ വിശാലനേത്രയായ വധു ഇരുകൈകളാൽ സ്വന്തം തല അടിച്ചുകൊണ്ട്, ശോകത്തിൽ തന്റെ വീരനായ ഭർത്താവ്—കുരുരാജാവിന്റെ—വക്ഷസ്സിന്മേൽ വീണുകിടക്കുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the human cost of war: dharma is not only debated in councils and battlefields but also felt in the intimate devastation of families. It evokes compassion and ethical reflection on violence and its irreversible consequences.
In the mourning scenes of the Strī Parva, a bereaved noblewoman, overwhelmed by grief, beats her head with her arms and falls upon the chest of her slain husband, the Kuru king, while Kṛṣṇa (Mādhava) is addressed as a witness to this tragedy.