Shloka 1
धृतराष्ट्रस्य उपालम्भः तथा पाण्डव-समाश्वासनम् | Dhṛtarāṣṭra Reproved and the Pāṇḍavas Consoled
ऑपन--#+र< बक। ] अिफशशाड< द्वादशोड् ध्याय: पाण्डवोंका धृतराष्ट्रसे मिलना, धृतराष्ट्रके द्वारा भीमकी लोहमयी प्रतिमाका भंग होना और शोक करनेपर श्रीकृष्णका उन्हें समझाना वैशम्पायन उवाच हतेषु सर्वसैन्येषु धर्मराजो युधिष्ठिर: । शुश्रुवे पितरं वृद्ध निर्यान्तं गजसाह्वयात्,वैशम्पायनजी कहते हैं--महाराज जनमेजय! समस्त सेनाओंका संहार हो जानेपर धर्मराज युधिष्ठिरने जब सुना कि हमारे बूढ़े ताऊ संग्राममें मरे हुए वीरोंका अन्त्येष्टिकर्म करानेके लिये हस्तिनापुरसे चल दिये हैं, तब वे स्वयं पुत्रशोकसे आतुर हो पुत्रोंके ही शोकमें डूबकर चिन्तामग्न हुए राजा धृतराष्ट्रके पास अपने सब भाइयोंके साथ गये
Vaiśampāyana uvāca | hateṣu sarva-sainyeṣu dharma-rājo yudhiṣṭhiraḥ | śuśruve pitaraṃ vṛddhaṃ niryāntaṃ gaja-sāhvayāt ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—സകല സൈന്യങ്ങളും നശിച്ച ശേഷം ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ, തന്റെ വൃദ്ധനായ മാമൻ ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഗജസാഹ്വയമായ ഹസ്തിനപുരത്തിൽ നിന്ന് യുദ്ധത്തിൽ വീണ വീരന്മാരുടെ അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ നടത്താൻ പുറപ്പെട്ടുവെന്ന് കേട്ടു. അത് കേട്ട് യുധിഷ്ഠിരൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ ധൃതരാഷ്ട്രനെ കാണാൻ പോയി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even after victory, dharma demands responsibility toward the dead and compassion toward the grieving; the aftermath of war calls for restraint, reconciliation, and the performance of necessary rites rather than triumphalism.
After the total destruction of the armies, Yudhiṣṭhira learns that the aged Dhṛtarāṣṭra is departing from Hastināpura to conduct funerary rites for the slain, and Yudhiṣṭhira goes with his brothers to meet him amid shared sorrow.