Shloka 18
Dhṛtarāṣṭra’s Bereavement and the Averted Assault on Bhīma (Āyasī Pratimā Episode)
इत्येवमुक्त्वा राजानं कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् कृपश्च कृतवर्मा च द्रोणपुत्रश्च भारत,भारत! राजासे ऐसा कहकर उनकी प्रदक्षिणा करके कृपाचार्य, कृतवर्मा और अश्वृत्थामाने मनीषी राजा धृतराष्ट्रकी ओर देखते हुए तुरंत ही गंगातटकी ओर अपने घोड़े हॉँक दिये
ity evam uktvā rājānaṃ kṛtvā cābhipradakṣiṇam | kṛpaś ca kṛtavarmā ca droṇaputraś ca bhārata ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അദ്ദേഹത്തെ ആദരത്തോടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ഹേ ഭാരതാ, കൃപാചാര്യനും കൃതവർമ്മനും ദ്രോണപുത്രൻ അശ്വത്ഥാമാവും—മനീഷിയായ ധൃതരാഷ്ട്രരാജാവിലേക്കു ദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്—ക്ഷണത്തിൽ ഗംഗാതീരത്തേക്കു കുതിരകളെ ഓടിച്ചു പോയി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in times of moral collapse and violent aftermath, traditional acts of respect (like abhipradakṣiṇā) remain markers of social and ethical order; the verse highlights the tension between outward propriety and the ominous trajectory of subsequent deeds.
After addressing the king (Dhṛtarāṣṭra) and performing a respectful circumambulation, Kṛpa, Kṛtavarmā, and Aśvatthāman immediately depart, driving their horses toward the Gaṅgā’s bank, indicating swift movement toward the next stage of events.