Shloka 17
Dhṛtarāṣṭra’s Bereavement and the Averted Assault on Bhīma (Āyasī Pratimā Episode)
“रानीजी! उनके पुत्रों और सम्बन्धियोंका विनाश करके हम यहाँ ठहर नहीं सकते; अतः हमें जानेकी आज्ञा दीजिये और आप भी अपने मनसे शोकको निकाल दीजिये ।। राजंस्त्वमनुजानीहि धैर्यमातिष्ठ चोत्तमम् । दिष्टान्तं पश्य चापि त्वं क्षात्रं धर्म च केवलम्,(फिर वे धृतराष्ट्रसे बोले--) “राजन! आप भी हमें जानेकी आज्ञा प्रदान करें और महान् धैर्यका आश्रय लें, केवल क्षात्रधर्मपर दृष्टि रखकर इतना ही देखें कि उनकी मृत्यु कैसे हुई है?”
rājaṁs tvam anujānīhi dhairyam ātiṣṭha cottamam | diṣṭāntaṁ paśya cāpi tvaṁ kṣātraṁ dharmaṁ ca kevalam ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— തുടർന്ന് അവർ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ രാജാവേ! ഞങ്ങൾക്ക് പുറപ്പെടാൻ അനുമതി തരിക. നിങ്ങൾ ഉത്തമമായ ധൈര്യം ആശ്രയിക്കണം. ഇതിനെ ദൈവവിധിയുടെ ഫലമായി കാണുക; ക്ഷാത്രധർമ്മത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച്, അവരുടെ മരണം ഇങ്ങനെ തന്നെയാണുണ്ടായതെന്ന് മാത്രം നോക്കുക।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
In the wake of catastrophic loss, one is urged to seek supreme steadiness (dhairya), accept the ordained outcome (diṣṭa), and orient one’s response through one’s rightful duty (here, kṣatriya-dharma), rather than being consumed by grief.
After the destruction of sons and kin, the speakers request Dhṛtarāṣṭra’s permission to depart and counsel him to endure with great composure, interpreting the deaths as destiny’s outcome and as the consequence of the martial code governing kṣatriyas.