Shloka 2036
Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda
संख्यासमयविस्तीर्णमभिजातोद्धवं बहु । उज्ज्वल और तेज धारवाले
saṅkhyāsamaya-vistīrṇam abhijātodbhavaṃ bahu | ujjvalaṃ ca tejo-dhārāvantaṃ samantato loha-mayaṃ tathā tīkṣṇaṃ prāsa-śakti-ṛṣṭi-paraśv-ādi astrāṇi śastrāṇi ca yair āghātaḥ kriyate, tad eva tasya yuddha-yajñasya bahu-saṅkhyakaṃ dīrgha-kāla-sādhyaṃ kulīna-puruṣa-saṅgṛhītaṃ nānā-vidhaṃ dravyam ||
ആ യുദ്ധയജ്ഞത്തിൽ അനേകവും നാനാവിധവുമായ ‘ദ്രവ്യങ്ങൾ’ എന്നത്—പ്രകാശമുള്ളതും മൂർച്ചയുള്ള धारയുള്ളതും പൂർണ്ണമായി ഇരുമ്പിൽ നിർമ്മിതവുമായ—പ്രാസം, ശക്തി, ഋഷ്ടി, പരശു മുതലായ ആയുധങ്ങളാണ്; അവയാൽ തന്നെയാണ് പ്രഹാരങ്ങൾ ഏൽപ്പിക്കുന്നത്. അവയുടെ പ്രചുരത്വം, ദീർഘമായ ഒരുക്കം, കുലീനപുരുഷന്മാർ സമാഹരിച്ചിരിക്കുക—ഇവയാണ് ആ ഭീകര കർമ്മത്തിന്റെ വിപുല ഉപകരണങ്ങൾ.
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
The passage frames warfare as a ‘sacrifice’ whose requisites are weapons and martial resources, highlighting how violence can be ritually and socially justified; ethically, it invites reflection on the cost, preparation, and moral burden of treating war like a sacred rite.
Ambarīṣa describes the components of a metaphorical war-sacrifice: numerous iron weapons—spears, lances, javelins, axes, and other arms—used to strike opponents, emphasizing their abundance, sharpness, and the long effort by which noble warriors accumulate them.