Shloka 21

Kośārtha-Rājadharma: Ethical Revenue Collection and Social Regulation (कोशार्थ-राजधर्मः)

Devanagari script

स्थानान्येतानि संयम्य प्रसंगो भूतिनाशन: । कामे प्रसक्त: पुरुष: किमकार्य विवर्जयेत्‌,ऊपर जो मदिरालय तथा वेश्यालय आदि स्थान बताये गये हैं, उनपर रोक लगा देनी चाहिये; क्योंकि इससे कामविषयक आसक्ति बढ़ती है। जो धन-वैभव तथा कल्याणका नाश करनेवाली है। काममें आसक्त हुआ पुरुष कौन-सा ऐसा न करनेयोग्य काम है, जिसे छोड़ दे?

Transliteration

sthānāny etāni saṁyamya prasaṅgo bhūtināśanaḥ | kāme prasaktaḥ puruṣaḥ kim akāryaṁ vivarjayet ||

Translation

മദ്യശാല, വേശ്യാലയം മുതലായ ഇടങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് തടയണം; കാരണം അവയുമായുള്ള കൂട്ടുകെട്ട് സമൃദ്ധി നശിപ്പിക്കുകയും വിഷയാസക്തി വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കാമത്തിൽ മുങ്ങിയ മനുഷ്യൻ ഏത് അകൃത്യം വിട്ടുനിൽക്കും?

Word by Word

• {'sthānāni': 'places

• establishments', 'etāni': 'these', 'saṁyamya': 'having restrained

• having regulated', 'prasaṅgaḥ': 'association

• entangling attachment', 'bhūti-nāśanaḥ': 'destroyer of prosperity/welfare (bhūti = prosperity, nāśana = destroying)', 'kāme': 'in desire

• in sensual pleasure', 'prasaktaḥ': 'attached

• engrossed', 'puruṣaḥ': 'man

• person', 'kim': 'what?', 'akāryam': 'what ought not to be done

• wrongful act', 'vivarjayet': 'would avoid

Speaker

भीष्य उवाच

Characters & Entities

• Bhishma