Shloka 18
Chapter 81: Trust, Allies, and the Qualifications of the King’s Artha-Secretary (अर्थसचिव)
तं शक््त्या वर्धमानश्न सर्वतः परिबृंहयेत् । नित्यं क्षताद् वारयति यो धर्मेष्वपि कर्मसु,और जब अपनी वृद्धि हो तो यथाशक्ति उसे भी सब ओरसे समृद्धिशाली बनावे। जो धर्मके कार्योमें भी राजाको सदा हानिसे बचानेका प्रयत्न करता है तथा उसकी हानिसे भयभीत हो उठता है, उसके इस स्वभावको ही उत्तम मित्रका लक्षण समझना चाहिये। जो राजाकी हानि और विनाशकी इच्छा रखते हैं, वे उसके शत्रु माने गये हैं
taṁ śaktyā vardhamānaś ca sarvataḥ paribṛṁhayet | nityaṁ kṣatād vārayati yo dharmeṣv api karmasu ||
സ്വന്തം ശക്തിയും സമൃദ്ധിയും വർധിക്കുമ്പോൾ, കഴിയുന്നത്ര അവനെ (രാജാവിനെ) എല്ലാതിക്കിലും ബലപ്പെടുത്തിയും സമൃദ്ധിപ്പെടുത്തിയും വേണം. ധർമ്മകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും രാജാവിനെ നിത്യവും നഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും, രാജഹാനിയുടെ ആശങ്കയിൽ വിറയുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ സുഹൃത്ത്; രാജാവിന്റെ നഷ്ടവും നാശവും ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ശത്രുക്കളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A true friend is defined by active, continual concern for the ruler’s welfare: using one’s growing capacity to strengthen him, and preventing his loss even while pursuing dharmic duties; those wishing the ruler’s ruin are enemies.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma and conduct, Bhishma advises Yudhishthira on how to recognize genuine allies: friends protect and promote the king’s prosperity, whereas those who seek his harm are to be treated as foes.