Shloka 37
राजा-दैवतत्वम् — The King as a Stabilizing ‘Daivata’ (Divine Function) in Social Order
भोजनान्यथ पानानि राज्ञे दग्युर्ग्हाणि च । आसनानि च शबय्याक्ष सर्वोपकरणानि च
bhojanāny atha pānāni rājñe gṛhāṇi ca | āsanāni ca śayyāś ca sarvopakaraṇāni ca ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—രാജാവിന് ആഹാരവും പാനീയവും, ഗൃഹങ്ങളും, ആസനങ്ങളും ശയ്യകളും, കൂടാതെ മറ്റു എല്ലാ ആവശ്യോപകരണങ്ങളും ഒരുക്കിക്കൊടുക്കണം. കാരണം രാജാവ് മറ്റുള്ളവരാൽ പരാജിതനാകുമ്പോൾ അത് സമസ്ത പ്രജകൾക്കും ദുഃഖകാരണമാകുന്നു; അതിനാൽ രാജ്യം സുരക്ഷിതവും സുസ്ഥിരഭരണവുമാകേണ്ടതിന് പ്രജകൾ രാജാവിന് ഛത്രം, വാഹനം, വസ്ത്രം, ആഭരണം, ഭോജനം, പാനം, വാസസ്ഥലം, ആസനം, ശയ്യ മുതലായ എല്ലാ പിന്തുണകളും സമർപ്പിക്കണം।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The welfare of the people is tied to the stability and strength of righteous kingship; therefore subjects have a civic-dharmic duty to materially support the king with necessities so that he can protect the realm and prevent collective suffering.
In Bhishma’s instruction on rajadharma in the Shanti Parva, he explains to the listener that a king’s defeat harms the whole population, and thus enumerates the kinds of provisions and resources that subjects should offer to sustain royal authority and public security.