Shloka 11
Kṣātra-Dharma, Daṇḍanīti, and Social Order
Indra–Māndhātṛ Dialogue
Devanagari script
अत्र ते वर्तयिष्यामि धर्ममर्थविनिश्चयम् । निर्मयदि वर्तमाने दानवैकार्णवे पुरा,मैं इस विषयमें तात्चिक अर्थका निश्चय करनेवाला एक धर्ममय इतिहास सुनाऊँगा। पहलेकी बात है, यह सारा जगत् दानवताके समुद्रमें निमगन होकर उच्छुंखल हो चला था
Transliteration
atra te vartayiṣyāmi dharmam arthaviniścayam | nirmadī vartamāne dānavākarṇave purā ||
Translation
ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് ധർമ്മമയമായ ഒരു ആഖ്യാനം പറയാം; അത് അർത്ഥം—പ്രായോഗിക ഹിതവും ക്ഷേമവും—എന്നതിന്റെ യഥാർത്ഥ നിർണ്ണയം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് ഈ ലോകം ദാനവസ്വഭാവമുള്ള അശാസനത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി നിയന്ത്രണമറ്റതായപ്പോൾ, ശരിയായ ആചാരവും ശരിയായ ലാഭവും വ്യക്തമാക്കാൻ ഈ ഉപദേശം പ്രസ്തുതമായി.
Word by Word
अत्रhere; in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootत्वद्
Formany, Dative, Singular
वर्तयिष्यामिI will narrate / relate
वर्तयिष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootवृत् (वर्तयति caus.)
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
धर्मम्dharma; righteous principle
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
अर्थ-विनिश्चयम्determination/ascertainment of meaning/purpose
अर्थ-विनिश्चयम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थविनिश्चय
FormMasculine, Accusative, Singular
निर्मयेin (a state of) absence of fear/impurity (reading uncertain)
निर्मये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनिर्मय
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
वर्तमानेwhen existing; while prevailing
वर्तमाने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootवर्तमान
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
दानव-एकार्णवेin the ocean of the Daityas/Danavas
दानव-एकार्णवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदानवैकार्णव
FormMasculine, Locative, Singular
पुराformerly; long ago
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes