Shloka 3
Brāhmaṇa-Dharma, Āśrama Eligibility, and the Primacy of Rāja-Dharma (Śānti Parva 63)
भीष्मजीने कहा--प्रभो! भरतवंशावतंस युधिष्ठिर! चारों आश्रम ब्राह्मणोंके लिये ही विहित हैं। अन्य तीनों वर्णोके लोग उन सभी आश्रमोंका अनुसरण नहीं करते हैं ।।
yudhiṣṭhira uvāca | uktāni karmāṇi bahūni rājan svargyāṇi rājanyaparāyaṇāni | nemāni dṛṣṭāntavidhau smṛtāni kṣātre hi sarvaṃ vihitaṃ yathāvat ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ക്ഷാത്രധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ചും സ്വർഗ്ഗപ്രദവുമായ അനേകം കർമ്മങ്ങൾ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; അവ പലപ്പോഴും ഹിംസാപ്രധാനമാണ്—യുദ്ധം പോലെയുള്ളത്. എന്നാൽ അവ ബ്രാഹ്മണനുവേണ്ടി സർവ്വസാധാരണമായ മാതൃകകളായി സ്മരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല; കാരണം ക്ഷത്രിയനുവേണ്ടി ശാസ്ത്രത്തിൽ എല്ലാ കർമ്മങ്ങൾക്കും യഥോചിതമായ വിധാനം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
Dharma is role-sensitive: some heaven-leading duties—especially those involving force, like warfare—are prescribed for Kṣatriyas and cannot automatically be treated as universal moral exemplars for all varṇas, particularly not as models for Brahmins.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Yudhiṣṭhira frames the distinction between general moral exemplars and class-specific prescriptions, emphasizing that the warrior code includes duties that differ from Brahmin ideals.