Shloka 84

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

Devanagari script

अध्यायानां सहसैस्तु त्रिभिरेव बृहस्पति: । संचिक्षेपेश्वरो बुद्धया बार्हस्पत्यं तदुच्यते,इसके बाद सामर्थ्यशाली बृहस्पतिने अपनी बुद्धिसे इसका संक्षेप किया, तबसे इसमें तीन हजार अध्याय रह गये। यही “बार्हस्पत्य” नामक नीतिशास्त्र कहलाता है

Transliteration

adhyāyānāṁ sahasais tu tribhir eva bṛhaspatiḥ | saṁcikṣepēśvaro buddhyā bārhaspatyaṁ tad ucyate ||

Translation

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—പിന്നീട് ശക്തിമാൻ ബൃഹസ്പതി തന്റെ ബുദ്ധിബലത്തോടെ അതിനെയും സംക്ഷിപ്തമാക്കി; അപ്പോൾ അത് മൂവായിരം അധ്യായങ്ങളിലേക്കു ചുരുങ്ങി. അതിനുശേഷം ആ നീതിശാസ്ത്രം ‘ബാർഹസ്പത്യ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി.

Word by Word

अध्यायानाम्of the chapters

सहस्रैःby thousands / in thousands

तुbut/indeed

त्रिभिःby three

एवonly/just

बृहस्पतिःBṛhaspati

संचिक्षेपabridged/condensed

ईश्वरःthe lord/master

बुद्ध्याby (his) intellect

बार्हस्पत्यम्the (treatise) called Bārhaspatya

तत्that

उच्यतेis called/said

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Brihaspati

Bārhaspatya (treatise)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes