Shloka 66
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
मड़लालम्भनं चैव शरीरस्य प्रतिक्रिया । आहारयोजन चैव नित्यमास्तिक्यमेव च,अपने अधिकारमें आये हुए देशोंमें शान्ति स्थापित करना, सत्पुरुषोंका सत्कार करना, विद्वानोंके साथ एकता (मेल-जोल) बढ़ाना, दान और होमकी विधिको जानना, माड़लिक वस्तुओंका स्पर्श करना, शरीरको वस्त्र और आभूषणोंसे सजाना, भोजनकी व्यवस्था करना और सर्वदा आस्तिक बुद्धि रखना--इन सब बातोंका भी उस ग्रन्थमें वर्णन है
maṇḍalālambhanaṃ caiva śarīrasya pratikriyā | āhārayojanaṃ caiva nityam āstikyam eva ca ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ആ ഗ്രന്ഥത്തിൽ രാജ്യ-മണ്ഡലത്തെ താങ്ങി സുദൃഢമാക്കൽ, ശരീരത്തിന്റെ യുക്തമായ പരിചരണം, ആഹാരത്തിന്റെ ക്രമബദ്ധമായ ഒരുക്കം, കൂടാതെ നിത്യ ആസ്തികത (ശ്രദ്ധാഭൂതമായ ദൃഷ്ടി) നിലനിർത്തൽ—ഇവയും വിവരിക്കുന്നു।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Good governance and personal well-being are both parts of dharma: one should uphold the stability of the realm, maintain proper bodily care and discipline, ensure orderly nourishment, and remain steadfast in āstikya—faith in dharma and the moral order.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on dharma and statecraft; here he notes that a guiding text/treatise includes practical topics ranging from political stability (maṇḍalālambhana) to health, food management, and sustained theistic conviction.