Shloka 65
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
लब्धस्य च प्रशमनं सतां चैवाभिपूजनम् । विद्वद्धिरेकीभावश्व दानहोमविधिज्ञता,अपने अधिकारमें आये हुए देशोंमें शान्ति स्थापित करना, सत्पुरुषोंका सत्कार करना, विद्वानोंके साथ एकता (मेल-जोल) बढ़ाना, दान और होमकी विधिको जानना, माड़लिक वस्तुओंका स्पर्श करना, शरीरको वस्त्र और आभूषणोंसे सजाना, भोजनकी व्यवस्था करना और सर्वदा आस्तिक बुद्धि रखना--इन सब बातोंका भी उस ग्रन्थमें वर्णन है
labdhasya ca praśamanaṁ satāṁ caivābhipūjanam | vidvaddhirekībhāvaś ca dānahomavidhijñatā ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ലഭിച്ചതിനെ ശമിപ്പിച്ച് അവിടെ ശാന്തി-ഭരണം സ്ഥാപിക്കൽ, സത്പുരുഷന്മാരെ ആദരിക്കൽ, പണ്ഡിതരോടൊപ്പം ഐക്യവും സഹവാസവും വർധിപ്പിക്കൽ, ദാനം-ഹോമം എന്നിവയുടെ ശരിയായ വിധി അറിയൽ—ഇവയെല്ലാം ആ ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിവരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സംസ്കൃതജീവിതത്തിന്റെ മറ്റു ശാസനകളും—യുക്തമായ ആചാരം, ആഹാരവും ഉപജീവനവും ക്രമബദ്ധമായി ഒരുക്കൽ, നിത്യമായ ആസ്തികബുദ്ധിയുടെ ദൃഢത—ഇവയും അവിടെ പറയുന്നു।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler (and, by extension, any responsible person) should stabilize what has been gained, honor the virtuous, cultivate harmony with the learned, and follow dharmic procedures for charity and ritual—linking political success to ethical restraint, respect, and right practice.
In the Shanti Parva instruction sequence, Bhishma is advising Yudhishthira on dharma and statecraft. Here he lists qualities and practices said to be described in a guiding treatise—principles of pacification/administration, honoring good people, scholarly concord, and correct observance of giving and homa.