Shloka 14

Śara-śayyā-sthita-bhīṣma-saṃvāda-prastāvaḥ

The Prelude to Questioning Bhīṣma on the Bed of Arrows

Devanagari script

एवमुक्त: पाण्डवेन भगवान्‌ केशवस्तदा । अभिगम्य दुराधर्ष प्रव्याहारयदच्युत:,पाण्डुनन्दन युधिष्ठटिरके ऐसा कहनेपर अपनी मर्यादासे कभी च्युत न होनेवाले भगवान्‌ श्रीकृष्णने दुर्जय भीष्मजीके निकट जाकर इस प्रकार बातचीत की

Transliteration

evaṁ uktaḥ pāṇḍavena bhagavān keśavas tadā | abhigamya durādharṣaḥ pravyāhārayad acyutaḥ ||

Translation

പാണ്ഡവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സ്വന്തം ധർമ്മമര്യാദയിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും ച്യുതനാകാത്ത ഭഗവാൻ കേശവൻ, അപ്പോൾ ദുരാധർഷനായ ഭീഷ്മന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു ഇപ്രകാരം സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Word by Word

• एवम्: thus
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• उक्तः: having been addressed/said to
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: क्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular

• पाण्डवेन: by the Pandava (Yudhiṣṭhira)
• पाण्डवेन: Karana
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta
• Type: Noun
• Root: भगवत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• केशवः: Keśava (Kṛṣṇa)
• केशवः: Karta
• Type: Noun
• Root: केशव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तदा: then
• Type: Indeclinable
• Root: तदा

• अभिगम्य: having approached
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund) with उपसर्ग अभि-, Active (parasmaipada sense)

• दुराधर्षम्: the hard-to-assail (one)
• दुराधर्षम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दुराधर्ष
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• प्रव्याहारयत्: spoke/uttered
• Type: Verb
• Root: प्र-वि-आ-हृ
• Form: Imperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• अच्युतः: Acyuta (the infallible one)
• अच्युतः: Karta
• Type: Noun
• Root: अच्युत
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira)
• Bhagavān Keśava (Śrī Kṛṣṇa)
• Bhīṣma