Shloka 3
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
संसारमें जिन लोगोंकी वासनाएँ दग्ध हो गयी हैं और जो पुण्य-पापसे रहित हो गये हैं, उन्हें परम्परासे जो गति प्राप्त होती है, उसका भी आपने वर्णन किया है ।। चतुर्थ्या चैव ते गत्यां गच्छन्ति पुरुषोत्तमम् । एकान्तिनस्तु पुरुषा गच्छन्ति परमं पदम्,जो भगवानके अनन्य भक्त हैं, वे साधुपुरुष अनिरुद्ध, प्रद्युम्म और संकर्षणकी अपेक्षा न रखकर वासुदेवसंज्ञक चौथी गतिमें पहुँचकर भगवान् पुरुषोत्तम एवं उनके परमपदको प्राप्त कर लेते हैं
janamejaya uvāca | saṃsāre yeṣāṃ vāsanā dagdhāḥ puṇya-pāpa-vivarjitāś ca, teṣāṃ paramparayā yā gatiḥ prāpyate tām api tvayā varṇitā | caturthyā caiva te gatyāṃ gacchanti puruṣottamam | ekāntinas tu puruṣā gacchanti paramaṃ padam | ye bhagavato 'nanya-bhaktāḥ sādhavaḥ puruṣāḥ, te 'niruddha-pradyumna-saṅkarṣaṇān apekṣām akṛtvā vāsudeva-saṃjñikāṃ caturthīṃ gatiṃ prāpya bhagavantaṃ puruṣottamaṃ tad-uttamaṃ paramaṃ padaṃ ca prāpnuvanti |
സംസാരത്തിൽ വാസനകൾ ദഗ്ധമായും പുണ്യപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തരുമായവർക്കു പരമ്പരയായി ലഭിക്കുന്ന ഗതിയെക്കുറിച്ചും നിങ്ങൾ വർണ്ണിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ നാലാം ഗതിയാൽ അവർ പുരുഷോത്തമനെ പ്രാപിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഏകാന്തികൾ—അനന്യഭക്തിയുള്ള സദ്പുരുഷന്മാർ—അനിരുദ്ധൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, സംകർഷണൻ എന്നിവരിൽ ആശ്രയം വെക്കാതെ ‘വാസുദേവ’ എന്ന നാലാം ഗതിയെ പ്രാപിച്ച് ഭഗവാൻ പുരുഷോത്തമനെയും അവന്റെ പരമപദത്തെയും നേടുന്നു.
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two spiritual attainments: those who have burned away desires and transcended merit and sin may reach a destination through a graded succession, while the single-minded devotee (ekāntin) reaches the supreme abode directly by attaining the ‘fourth’ destination identified with Vāsudeva—i.e., the Supreme Lord Himself.
Janamejaya, continuing his inquiry, refers to a prior explanation about the post-mortem/spiritual ‘destinations’ of liberated persons. He highlights a specific teaching: exclusive devotees do not rely on intermediary divine manifestations (Aniruddha, Pradyumna, Saṅkarṣaṇa) but attain Puruṣottama and the highest state through Vāsudeva.