Shloka 24

Nāga–Nāgabhāryā Saṃvāda: Varṇa-Dharma, Gṛhastha-Discipline, and Mokṣa-Self-Inquiry

Mahābhārata 12.347

Devanagari script

वराहपर्वते विप्र दत्त्वा पिण्डान्‌ सविस्तरान्‌ । आत्मानं पूजयित्वैव तत्रैवादर्शनं गत:,पितामहका पिता-परदादा भी मैं ही हूँ। मैं ही इस जगत्‌का कारण हूँ। विप्रवर! ऐसी बात कहकर देवाधिदेव भगवान्‌ वराहने वराहपर्वतपर विस्तारपूर्वक पिण्डदान दे पितरोंके रूपमें अपने आपका ही पूजन करके वहीं अन्तर्धान हो गये

Transliteration

varāhapārvate vipra dattvā piṇḍān savistarān | ātmānaṃ pūjayitvaiva tatraivādarśanaṃ gataḥ ||

Translation

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! വരാഹപർവതത്തിൽ ദേവാധിദേവനായ ഭഗവാൻ വരാഹൻ വിധിപൂർവ്വം വിശാലമായി പിണ്ഡദാനം ചെയ്തു. പിന്നെ പിതൃരൂപത്തിൽ തന്റെ ആത്മസ്വരൂപത്തെയേ തന്നെ പൂജിച്ച് അവിടെത്തന്നെ അന്തർധാനം പ്രാപിച്ചു.

Word by Word

• {'varāhapārvate': 'on Mount Varāha (locative singular)', 'vipra': 'O brāhmaṇa

• learned priest (vocative)', 'dattvā': 'having given/offered (absolutive of √dā)', 'piṇḍān': 'rice-balls offered to ancestors

• funerary/śrāddha offerings (accusative plural)', 'savistarān': 'in detail

• with full procedure (accusative plural agreeing with piṇḍān)', 'ātmānam': 'the Self

• himself (accusative singular)', 'pūjayitvā': 'having worshipped/honoured (absolutive of √pūj)', 'eva': 'indeed

• emphatic particle', 'tatra': 'there', 'tatraiva': 'right there

• in that very place', 'adarśanam': 'non-visibility

• going out of sight (accusative singular)', 'gataḥ': 'went

Speaker

नारद उवाच

Characters & Entities

• Nārada
• Vipra (a brāhmaṇa addressee)
• Varāha (implied by Varāha-mountain context)
• Varāha-parvata (Mount Varāha)
• Piṇḍa (ancestral offering)