Shloka 105
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
कण्डरीको<थ राजा च ब्रह्म॒दत्त: प्रतापवान् । जातीमरणजं दु:खं स्मृत्वा स्मृत्वा पुन: पुन:
Kaṇḍarīko ’tha rājā ca Brahmadattaḥ pratāpavān | jātimaraṇajaṁ duḥkhaṁ smṛtvā smṛtvā punaḥ punaḥ ||
അപ്പോൾ രാജാവ് കണ്ഡരീകനും പ്രതാപവാനായ ബ്രഹ്മദത്തനും—ജനനവും മരണവും ജനിപ്പിക്കുന്ന ദുഃഖം വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തുകൊണ്ട്—മനസ്സിനെ ആ വേദനാഭരിതമായ മർത്ത്യചക്രത്തിലേക്ക് ആവർത്തിച്ച് തിരിച്ചു വെച്ചു; അത് സംയമത്തിനും ഉയർന്ന ബോധത്തിനും പ്രേരണയായി നിന്നു.
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Repeated contemplation of the suffering inherent in birth and death (saṃsāra-duḥkha) is presented as a moral and spiritual catalyst: it encourages detachment, sobriety, and a turn toward dharma and liberation-oriented insight rather than mere worldly power.
The verse describes two kings—Kaṇḍarīka and the mighty Brahmadatta—who repeatedly remember the pain tied to the cycle of birth and death. This recollection frames their mindset and signals a reflective, renunciatory or ethically awakened turn within the broader Śānti Parva discourse.