Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

Atithi’s Direction to the Nāga-sage Padma at Naimiṣa (अतिथ्युपदेशः—नैमिषे पद्मनागोपाख्यानप्रस्तावः)

ते देवा: सेन्द्रा ब्रह्माणमभिजग्मुस्त ऊचुर्विश्वरूपेण सर्वयज्ञेषु सुहुत: सोम: पीयते वयमभागा: संवृत्ता असुरपक्षो वर्धते वयं क्षीयामस्तदर्हसि नो विधातुं श्रेयोडनन्तरमिति,तदनन्तर इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता ब्रह्माजीक पास गये और इस प्रकार बोले --'भगवन्‌! विश्वरूप सम्पूर्ण यज्ञोंमें विधिपूर्वक होमे गये सोमरसको पी लेते हैं। हम यज्ञभागसे वंचित हो गये। असुरपक्ष बढ़ रहा है और हमलोग क्षीण होते जा रहे हैं; अतः आपको अब हमलोगोंका कल्याण-साधन करना चाहिये”

te devāḥ sendrā brahmāṇam abhijagmus ta ūcuḥ—viśvarūpeṇa sarvayajñeṣu suhutaḥ somaḥ pīyate; vayam abhāgāḥ saṃvṛttāḥ; asurapakṣo vardhate; vayaṃ kṣīyāmas; tad arhasi no vidhātuṃ śreyo ’nantaram iti.

അപ്പോൾ ഇന്ദ്രനെ മുൻപാക്കി ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു— “ഭഗവൻ! എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും വിധിപൂർവം അർപ്പിക്കുന്ന സോമരസം വിശ്വരൂപൻ തന്നെയാണ് കുടിക്കുന്നത്. ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ യാഗഭാഗത്തിൽ നിന്ന് വഞ്ചിതരായി. അസുരപക്ഷം വളരുന്നു; ഞങ്ങൾ ക്ഷയിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ തൽക്ഷണക്ഷേമവും അവകാശത്തിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനവും നിങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കണം।”

तेthose
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
देवाःgods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
स-इन्द्राःtogether with Indra
स-इन्द्राः:
Karta
TypeNoun (with indeclinable prefix)
Rootइन्द्र
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अभिजग्मुःwent to / approached
अभिजग्मुः:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
ऊचुःsaid
ऊचुः:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
विश्व-रूपेणin the form of Viśvarūpa
विश्व-रूपेण:
Karana
TypeAdjective (used adverbially/instrumental)
Rootविश्वरूप
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
सर्व-यज्ञेषुin all sacrifices
सर्व-यज्ञेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वयज्ञ
FormMasculine, Locative, Plural
सु-हुतःwell-offered (properly poured as oblation)
सु-हुतः:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootसुहुत
FormMasculine, Nominative, Singular
सोमःSoma (soma-juice)
सोमः:
Karta
TypeNoun
Rootसोम
FormMasculine, Nominative, Singular
पीयतेis drunk
पीयते:
TypeVerb
Rootपा
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada (passive)
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Plural
अ-भागाःwithout a share
अ-भागाः:
TypeAdjective
Rootअभाग
FormMasculine, Nominative, Plural
संवृत्ताःhave become
संवृत्ताः:
TypeAdjective (past participle)
Rootसम्-वृत्
FormMasculine, Nominative, Plural
असुर-पक्षःthe side/party of the Asuras
असुर-पक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootअसुरपक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
वर्धतेgrows / increases
वर्धते:
TypeVerb
Rootवृध्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Plural
क्षीयामःwaste away / decline
क्षीयामः:
TypeVerb
Rootक्षि
FormPresent, 1st, Plural, Atmanepada
तत्that (therefore/that matter)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अर्हसिyou ought / you are able
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada
नःfor us / to us
नः:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative/Genitive, Plural
विधातुम्to arrange / to provide
विधातुम्:
TypeVerb (infinitive)
Rootवि-धा
श्रेयःwelfare / good
श्रेयः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Accusative, Singular
अनन्तरम्immediately / without delay
अनन्तरम्:
TypeIndeclinable (adverbial accusative)
Rootअनन्तर
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

तास्त्वाष्ट उवाच क्‍व गमिष्यथास्यतां तावन्मया सह श्रेयो भविष्यन्तीति

D
Devas
I
Indra
B
Brahma
V
Vishvarupa
S
Soma
Y
Yajna (sacrifice)
A
Asuras