Shloka 44
नरनारायण-नारदसंवादः
Nara-Nārāyaṇa–Nārada Discourse on Vision, Elements, and Entry into Vāsudeva
त्यज धर्ममधर्म च उभे सत्यानृते त्यज । उभे सत्यानृते त्यक्त्वा येन त्यजसि तं॑ त्यज
tyaja dharmam adharmaṃ ca ubhe satyānṛte tyaja | ubhe satyānṛte tyaktvā yena tyajasi taṃ tyaja ||
ധർമ്മവും അധർമ്മവും—ഇരണ്ടും ഉപേക്ഷിക്ക; സത്യവും അസത്യവും—ഇരണ്ടും ഉപേക്ഷിക്ക. സത്യ-അസത്യ ഇരണ്ടും ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം, ഉപേക്ഷിക്കുന്നു എന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന ആ ‘ഞാൻ’ (അഹങ്കാരം) തന്നെയും ഉപേക്ഷിക്ക.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse points to a higher renunciation beyond moral dualities: one should transcend attachment to categories like dharma/adharma and satya/anṛta, and finally relinquish the subtle ego that takes pride in ‘my renunciation’—a move toward liberation through non-attachment and self-knowledge.
In the Śānti Parva’s liberation-oriented discourse, Nārada delivers a concise instruction on detachment: he urges the listener to go beyond opposites and even beyond the sense of being the agent of renunciation, aligning the teaching with mokṣa-centered reflection rather than social or ritual duty alone.