Shloka 44
Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)
ब्रह्मलोके निवासं यो ध्रुवं समभिकाडुक्षते । 'शिष्यगण! जो ब्रह्मलोकमें अटल निवास चाहता हो, उसका कर्तव्य है कि वह पढ़नेकी इच्छासे आये हुए ब्राह्मणको सदा ही वेद पढ़ावे || ४३ $ || भवन्तो बहुला: सन्तु वेदो विस्तार्यतामयम्
brahmaloke nivāsaṁ yo dhruvaṁ samabhikāṅkṣate | śiṣyagaṇāḥ! yo brahmaloke ’calanivāsaṁ icchati, tasya kartavyaṁ yat sa adhyayanecchayāgatam brāhmaṇaṁ sadā vedaṁ pāṭhayet ||
ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ അചഞ്ചലമായ വാസം ദൃഢമായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, പഠിക്കാനുള്ള ഇച്ഛയോടെ വരുന്ന ബ്രാഹ്മണനു സദാ വേദം പഠിപ്പിക്കുന്നതിനെ തന്റെ കടമയാക്കണം. ഹേ ശിഷ്യഗണമേ! നിങ്ങൾ അനേകരാകട്ടെ; ഈ വേദം വ്യാപകമായി പരക്കട്ടെ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that a sure path to exalted posthumous attainment (Brahmaloka) is the sustained duty of transmitting sacred knowledge: one should consistently teach the Veda to a worthy Brahmin student who approaches with genuine intent to learn. The ethical emphasis is on generosity in knowledge and preservation of tradition.
In Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma addresses learners and frames Vedic teaching as a meritorious obligation. He exhorts the students to multiply and urges that the Veda be widely disseminated, presenting education as a sacred social responsibility.