Shloka 44
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
दोषदर्शी तु गार्हस्थ्ये यो व्रजत्या श्रमान्तरे । उत्सृजन् परिगृह्नंश्व॒ सोडपि सड्भान्न मुच्यते
doṣadarśī tu gārhasthye yo vrajaty āśramāntare | utsṛjan parigṛhṇaṃś ca so 'pi saṅgān na mucyate ||
ജനകൻ പറഞ്ഞു— ഗാർഹസ്ഥ്യത്തിൽ ദോഷം കണ്ടു അതു ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകുന്നവനും, അവനും ചിലത് ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചിലത് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ അവനും ‘സംഗ’ദോഷമായ ആസക്തിയിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നില്ല.
जनक उवाच
Educational Q&A
Renunciation is not accomplished merely by leaving the householder life; as long as one continues to abandon some things and grasp others, attachment persists. Freedom comes from inner non-clinging rather than external relocation.
King Janaka is speaking in a didactic context in the Śānti Parva, critiquing superficial renunciation: a person who condemns gṛhastha and shifts to another āśrama still remains bound by saṅga because the mind continues the pattern of giving up and taking up.