Shloka 29
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
इस प्रकार उपदेश पाकर मैं विषयोंकी आसक्तिसे रहित हो मुक्तिविषयक तीन प्रकारकी समस्त वृत्तियोंका आचरण करता हूँ और अकेला ही परमपदमें स्थित हूँ ।।
janaka uvāca |
iti prakāram upadeśaṁ prāpya ahaṁ viṣayāsakti-rahito bhūtvā mokṣa-viṣayakās trividhaḥ sarvā vṛttīr ācarāmi caika eva paramapade sthito 'smi ||
vairāgyaṁ punar etasya mokṣasya paramo vidhiḥ |
jñānād eva ca vairāgyaṁ jāyate yena mucyate ||
ജനകൻ പറഞ്ഞു—“ഇങ്ങനെ ഉപദേശം ലഭിച്ചതോടെ ഞാൻ വിഷയാസക്തിയിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി. അതിനാൽ മോക്ഷസംബന്ധമായ ത്രിവിധമായ എല്ലാ ജീവിതവൃത്തികളും ഞാൻ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; ഏകാകിയായി പരമപദത്തിൽ സ്ഥാപിതനുമാണ്. തീർച്ചയായും, വൈരാഗ്യമാണ് ഈ മോക്ഷത്തിന്റെ പരമ മാർഗം; ആ വൈരാഗ്യം ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുമാത്രമേ ജനിക്കൂ—അതിലൂടെ മനുഷ്യൻ മോചിതനാകുന്നു.”
जनक उवाच
Educational Q&A
Liberation is chiefly attained through vairāgya (dispassion), and that dispassion is born from jñāna (true knowledge). Knowledge loosens attachment to sense-objects, enabling freedom.
King Janaka speaks as a realized exemplar: after receiving instruction, he describes his inner transformation—freedom from sense-attachment—and affirms that he practices the disciplines oriented to liberation while abiding in the supreme state.