Shloka 143
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
स्वप्नकामो न लभते स्वप्तुं कार्यार्थिभिर्जन: । शयने चाप्यनुज्ञात: सुप्त उत्थाप्यतेडवश:,वह सोना चाहता है, परंतु कार्यार्थी मनुष्योंद्वारा घिरा रहनेके कारण सोने नहीं पाता। शय्यापर सोये हुए राजाको भी लोगोंके अनुरोधसे विवश होकर उठना पड़ता है
svapna-kāmo na labhate svaptuṁ kāryārthibhir janaḥ | śayane cāpy anu-jñātaḥ supta utthāpyate ’vaśaḥ ||
ഉറക്കം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ കാര്യാർത്ഥികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതിനാൽ ഉറക്കം ലഭിക്കുകയില്ല. കിടക്കാൻ അനുവാദം ലഭിച്ചാലും, ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നവനെയും മറ്റുള്ളവരുടെ അപേക്ഷയാൽ നിർബന്ധിതനായി വീണ്ടും എഴുന്നേൽപ്പിക്കുന്നു.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Personal comfort is often sacrificed under the weight of duty—especially in governance. The verse highlights the ethical cost of responsibility: one must endure inconvenience for the sake of others’ needs.
Bhishma illustrates, through a vivid everyday image, how a person (implicitly a ruler) cannot even sleep peacefully because people with urgent business keep approaching; even after lying down, he is compelled to rise again.