Shloka 126
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
यथा<55दित्यान्मणेश्षापि वीरुद्धयश्चैव पावक: । जायन्त्येवं समुदयात् कलानामिव जन्तव:
yathādityān maṇeḥ śāpī viruddhayaś caiva pāvakaḥ | jāyanty evaṃ samudayāt kalānām iva jantavaḥ ||
സൂര്യകിരണങ്ങളുടെ സ്പർശം ലഭിക്കുമ്പോൾ സൂര്യകാന്തമണിയിൽ നിന്ന് അഗ്നി പ്രകടമാകുന്നതുപോലെയും, മരങ്ങൾ പരസ്പരം ഉരസുമ്പോൾ അഗ്നി ഉദിക്കുന്നതുപോലെയും, അതുപോലെ തന്നെ ഈ കലകളുടെ സമുദായം ഒന്നിച്ചുകൂടുമ്പോൾ ജീവികൾ ജന്മം സ്വീകരിക്കുന്നു॥
भीष्य उवाच
Educational Q&A
That birth and manifestation occur when the necessary causes and conditions assemble—like fire emerging from a sunstone under sunlight or from wood through friction—so embodied existence is the result of a lawful conjunction of constituent factors (kalās).
Bhīṣma is instructing (in Śānti Parva’s didactic setting) by giving two familiar analogies for emergence: fire appears when the right enabling conditions are present; likewise, beings arise when the previously discussed constituent elements combine.