Shloka 12
शुकस्य मिथिलागमनम् (Śukasya Mithilāgamanam) — Śuka’s Journey to Mithilā and the Courtly Test
Devanagari script
मनो ग्रसति भूतात्मा सो5हंकार: प्रजापति: । अहंकारं महानात्मा भूतभव्यभविष्यवित्,क्रमश: भूतात्मा और प्रजापतिस्वरूप अहंकार मनको अपनेमें लीन कर लेता है। तत्पश्चात् भूत, भविष्य और वर्तमानका ज्ञाता बुद्धिस्वरूप महत्तत्व अहंकारको अपना ग्रास बना लेता है
Translation
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു— ഭൂതാത്മാവ്, പ്രജാപതി-സ്വരൂപമായ അഹങ്കാരം, മനസ്സിനെ തന്റെ ഉള്ളിൽ ഗ്രസിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഭൂത-ഭവ്യ-ഭവിഷ്യത്തെ അറിയുന്ന, ബുദ്ധി-സ്വരൂപമായ മഹത്തത്ത്വം ആ അഹങ്കാരത്തെയും ഗ്രസിക്കുന്നു.
Word by Word
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Singular
ग्रसतिdevours/absorbs
ग्रसति:
TypeVerb
Rootग्रस्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
भूतात्माthe being-soul / elemental self
भूतात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootभूतात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe/that
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अहंकारःego-principle
अहंकारः:
Karta
TypeNoun
Rootअहंकार
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रजापतिःPrajapati (lord of creatures)
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
अहंकारम्ego-principle
अहंकारम्:
Karma
TypeNoun
Rootअहंकार
FormMasculine, Accusative, Singular
महानात्माthe great self (mahat)
महानात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootमहानात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भूतभव्यभविष्यवित्knower of past, present, and future
भूतभव्यभविष्यवित्:
TypeAdjective
Rootभूत-भव्य-भविष्य-वित्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रमशःin due order / successively
क्रमशः:
TypeIndeclinable
Rootक्रमशस्
Speaker
याज़्वल्क्य उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes