Shloka 22
Śukasya Janma-yoga-phalaṁ — Vyāsasya Tapasā Putrārthaḥ (Śānti-parva 310)
अधथ: श्रोत्रेन्द्रियग्राम उत्पद्यति नराधिप । सप्तमं सर्गमित्याहुरेतदैन्द्रियकं स्मृतम्,नरेन्द्र! श्रोत्र आदि इन्द्रियोंके बाद कर्मेन्द्रियोंकी उत्पत्ति होती है। इसे सातवाँ सर्ग कहते हैं। इसीको ऐन्द्रियक सृष्टि भी कहा जाता है
atha śrotrendriyagrāma utpadyati narādhipa | saptamaṃ sargam ity āhur etad aindriyakaṃ smṛtam ||
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ നരാധിപ, ശ്രോത്രാദി ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ സംഘം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ഇതിനെ ഏഴാം സർഗം എന്നു പറയുന്നു; ഇത് ‘ഐന്ദ്രിയക സൃഷ്ടി’ എന്ന പേരിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse presents a step-by-step cosmology: after earlier principles have manifested, the sensory faculties (beginning with hearing) arise as a distinct, traditionally recognized stage—called the seventh creation, the ‘sensory creation’ (aindriyaka).
In Śānti Parva’s didactic dialogue, Yājñavalkya instructs the king on the ordered emergence of the constituents of embodied life, identifying the appearance of the sense-faculties as a specific stage within the broader account of creation.