Shloka 32
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
अप्रबुद्धमथाव्यक्तं सगुणं प्राहुरीश्वरम् । निर्गुणं चेश्वर॑ नित्यमधिष्ठातारमेव च,सांख्य और योगके सम्पूर्ण विद्वान् जिसको बुद्धिसे परे बताते हैं, जो परम ज्ञानसम्पन्न है, अहंकार आदि जड तत्त्वोंका परित्याग (बाध) कर देनेपर शेष रहे हुए चिन्मय तत्त्वके रूपमें जिसका बोध होता है, जो अज्ञात, अव्यक्त, सगुण ईश्वर, निर्गुण ईश्वर, नित्य और अधिष्ठाता कहा गया है, वह परमात्मा ही प्रकृति और उसके गुणों (चौबीस तत्त्वों) की अपेक्षा पचीसवा तत्त्व है, ऐसा सांख्य और योगमें कुशल तथा परमतत्त्वकी खोज करनेवाले विद्वान पुरुष समझते हैं
aprabuddham athāvyaktaṃ saguṇaṃ prāhur īśvaram | nirguṇaṃ ceśvaraṃ nityam adhiṣṭhātāram eva ca ||
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ജ്ഞാനികൾ ഭഗവാനെ പലവിധത്തിൽ പറയുന്നു: അപ്രബുദ്ധവും അവ്യക്തവും ആയി, സഗുണനായ ഈശ്വരൻ ആയി; അതുപോലെ നിർഗുണനായ ഈശ്വരൻ, നിത്യൻ, എല്ലാറ്റിനും അന്തർസ്ഥാനമായ അധിഷ്ഠാതാവ് എന്നും. സാംഖ്യ-യോഗങ്ങളിൽ നിപുണരായ പരമതത്ത്വാന്വേഷികൾ—അഹങ്കാരാദി ജഡതത്ത്വങ്ങൾ നീങ്ങിയാൽ ശേഷിക്കുന്ന ശുദ്ധ ചൈതന്യമാണ് പരമാത്മാവ് എന്നും, അദ്ദേഹം പ്രകൃതിയുടെയും അതിന്റെ ഗുണങ്ങളായ ഇരുപത്തിനാലു തത്ത്വങ്ങളുടെയും അതീതമായ ഇരുപത്തിയഞ്ചാം തത്ത്വമാണെന്നും ബോധിക്കുന്നു.
वसिष्ठ उवाच