Shloka 2
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
ऋते तु पुरुष नेह स्त्री गर्भ धारयत्युत । ऋते स्त्रियं न पुरुषो रूप॑ निर्वर्त येत् तथा
ṛte tu puruṣa neha strī garbhaṃ dhārayaty uta | ṛte striyaṃ na puruṣo rūpaṃ nirvartayeta tathā ||
ജനകൻ പറഞ്ഞു—ഈ ലോകത്തിൽ പുരുഷനില്ലാതെ സ്ത്രീ ഗർഭം ധരിക്കുകയില്ല; അതുപോലെ സ്ത്രീയില്ലാതെ പുരുഷനും ദേഹരൂപം പ്രകടിപ്പിക്കുകയില്ല. അതിനാൽ ദേഹധാരികളുടെ ഉദ്ഭവം പരസ്പരാശ്രയത്തിലൂടെയേ; ഒറ്റപ്പെട്ട കർത്തൃത്വത്തിലല്ല.
जनक उवाच
Educational Q&A
That embodied existence and lineage arise through reciprocal dependence of man and woman; neither can claim complete, solitary agency in producing embodied life.
King Janaka is speaking in a didactic context in the Śānti Parva, using the example of conception and bodily formation to illustrate interdependence and the conditions required for worldly manifestation.