Shloka 10
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
स्वक्षरं प्रश्मितं वाक््यं मधुरं चाप्यनुल्बणम् | पप्रच्छर्षिवरं राजा करालजनक: पुरा,मित्रावरुणके पुत्र वसिष्ठजी अध्यात्मविषयक प्रवचनमें अत्यन्त कुशल थे और उन्हें अध्यात्मज्ञानका निश्चय हो गया था। वे एक आसनपर विराजमान थे। पूर्वकालमें कराल नामक राजा जनकने उन मुनिवरके पास जा हाथ जोड़कर प्रणाम किया और सुन्दर अक्षरोंसे युक्त विनयपूर्ण तथा कुतर्करहित मधुर वाणीमें इस प्रकार पूछा--
svakṣaraṁ praśmitaṁ vākyaṁ madhuraṁ cāpy anulbaṇam | papracchārṣivaraṁ rājā karālajanakaḥ purā ||
പൂർവകാലത്ത് കരാള-ജനക രാജാവ് ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിയെ ചോദിച്ചു— സുസ്പഷ്ടമായ അക്ഷരങ്ങളാൽ ഘടിതമായ വാക്കുകളിൽ, മൃദുസ്മിതം കലർന്ന സ്വരത്തിൽ, മധുരവും വിനീതവുമായ, കഠിനതയും കുതർക്കവും ഇല്ലാത്ത ഭാഷയിൽ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic etiquette in spiritual inquiry: one should approach the wise with humility and ask using well-chosen, gentle, sweet, and restrained words—avoiding harshness, excess, and argumentative speech.
Bhishma recalls an earlier episode in which King Janaka (called Karāla) goes to a great sage and poses a question respectfully, setting the stage for an instruction on adhyātma (spiritual knowledge).