Shloka 9
परमध्यात्मकुशलम ध्यात्मगतिनिश्चयम् । मैत्रावरुणिमासीनमभिवाद्य कृताउ्जलि:,मित्रावरुणके पुत्र वसिष्ठजी अध्यात्मविषयक प्रवचनमें अत्यन्त कुशल थे और उन्हें अध्यात्मज्ञानका निश्चय हो गया था। वे एक आसनपर विराजमान थे। पूर्वकालमें कराल नामक राजा जनकने उन मुनिवरके पास जा हाथ जोड़कर प्रणाम किया और सुन्दर अक्षरोंसे युक्त विनयपूर्ण तथा कुतर्करहित मधुर वाणीमें इस प्रकार पूछा--
paramādhyātma-kuśalam adhyātma-gati-niścayam | maitrāvaruṇim āsīnam abhivādya kṛtāñjaliḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— മിത്രനും വരുണനും പുത്രനായ വസിഷ്ഠൻ ആത്മവിദ്യയിൽ പരമനിപുണനും, ആത്മാവിന്റെ പരമഗതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ദൃഢനിശ്ചയത്തിൽ സ്ഥാപിതനുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ആസനത്തിൽ ഉപവിഷ്ടനായിരുന്നു. പൂർവകാലത്ത് ‘കരാള’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ജനക രാജാവ് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിച്ച്, കരംകൂപ്പി വന്ദിച്ചു, കുതർക്കവിരഹിതമായ വിനീതമധുരവാക്കുകളിൽ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചു—
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames spiritual inquiry as grounded in adhyātma (Self-knowledge) and niścaya (firm conviction). It highlights that true instruction is sought from one established in inner certainty, and that the seeker should approach with humility, reverence, and a sincere, non-contentious attitude.
Bhīṣma introduces a traditional teaching episode: King Janaka approaches the sage Vasiṣṭha (called Maitrāvaruṇi) who is seated, salutes him with joined palms, and prepares to ask a respectful question in a sweet, courteous, and non-polemical manner.