Shloka 29
अव्यक्तकालमान-निर्णयः
Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind
सत्यं दमं हाार्जवमानृशंस्यं धृतिं तितिक्षामतिसेवमान: । स्वाध्यायनित्यो5स्पृहयन् परेषा- मेकान्तशील्यूर्ध्वगतिर्भवेत् सः
satyaṃ damaṃ ārjavam ānṛśaṃsyaṃ dhṛtiṃ titikṣām atisevamānaḥ | svādhyāya-nityo 'spṛhayan pareṣāṃ ekānta-śīlī ūrdhva-gatir bhavet saḥ ||
സത്യം, ഇന്ദ്രിയസംയമനം, ലാളിത്യമുള്ള നേര്മ, കരുണ—ഇവയെ ആത്മാർത്ഥമായി അഭ്യസിച്ച്; ധൈര്യവും ക്ഷമയും അധികമായി വളർത്തി; നിത്യം സ്വാധ്യായത്തിൽ നിലകൊണ്ട്; മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തുക്കളെ മോഹിക്കാതെ; ഏകാന്തശീലനായിരിക്കുന്നവൻ—ഊർദ്ധ്വഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
हंस उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that spiritual elevation comes from a disciplined ethical life: truthfulness, sense-control, sincerity, compassion, steadfastness, patience, regular self-study, non-covetousness toward others’ possessions, and a preference for quiet solitude that supports inner clarity.
In Śānti Parva’s instructional setting, Haṃsa speaks as a teacher, listing the virtues and practices that lead a person toward an ‘upward course’—a higher spiritual destiny—rather than merely worldly success.