Shloka 12
अध्याय २९७ — श्रेयः, धृति, दान-नियमाः
Welfare, Steadfastness, and Norms of Giving
जब आयु समाप्त हो जाती है तभी देहधारी जीव पंचत्वको प्राप्त होता है। यह बिना कारणके भी हो जाता है और कभी विभिन्न कारणोंसे उपपादित होता है ।।
yadā āyuḥ samāptā bhavati tadā dehadhārī jīvaḥ pañcatvaṃ prāpnoti | etad akāraṇam api bhavati, kadācid vividha-kāraṇaiḥ upapāditam | tathā śarīraṃ bhavati dehād yena upapāditam | adhvānaṃ gatavaś cāyaṃ prāptaś cāyaṃ gṛhād gṛham | ye tu dehaṃ prāpya haṭhapūrvakaṃ tasya parityāgaṃ kurvanti, teṣāṃ pūrvavad eva yātanāmaya-śarīra-prāptir bhavati | te manuṣya-śarīraṃ mokṣa-sādhanam api prāpya ātmahatyā-kāraṇāt tasya lābhāt vañcitāḥ, gṛhād gṛhaṃ gacchato manuṣyasyeva dehād dehaṃ prāpya saṃsaranti |
പരാശരൻ പറഞ്ഞു—നിശ്ചിതമായ ആയുസ്സ് അവസാനിക്കുമ്പോൾ ദേഹധാരി ജീവൻ പഞ്ചത്വം—മരണം—പ്രാപിക്കുന്നു. അത് ചിലപ്പോൾ പ്രത്യക്ഷമായ കാരണമില്ലാതെയും സംഭവിക്കാം; മറ്റുസമയങ്ങളിൽ വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ വിശദീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏതു അടിസ്ഥാന-കാരണത്താൽ ദേഹം ഉത്ഭവിക്കുന്നുവോ, അതനുസരിച്ചുതന്നെ ദേഹം രൂപപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ഈ ജീവൻ സംസാരപഥത്തിൽ വശപ്പെട്ട്, വീട്ടിൽ നിന്ന് വീട്ടിലേക്കു പോകുന്ന മനുഷ്യനെപ്പോലെ, ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ദേഹത്തിലേക്കു സഞ്ചരിക്കുന്നു. ദേഹം ലഭിച്ചിട്ടും ബലമായി—ആത്മഹത്യയിലൂടെ—അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർ, മുൻപുപോലെ തന്നെ യാതനാമയമായ ദേഹം വീണ്ടും പ്രാപിക്കുന്നു; മോക്ഷസാധനമായ മനുഷ്യദേഹം ലഭിച്ചിട്ടും ആത്മഘാതം മൂലം അതിന്റെ ഫലം നഷ്ടപ്പെടുത്തി, ഒരു വീട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വീട്ടിലേക്കു പോകുന്നതുപോലെ, ഒരു ദേഹത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ദേഹത്തിലേക്കു കടക്കുന്നു.
पराशर उवाच
Educational Q&A
Death occurs when lifespan is exhausted, and the human body is a rare means for liberation; therefore forcibly abandoning the body (ātmahatyā) leads not to freedom but to continued transmigration and the attainment of a painful embodiment.
Parāśara is instructing about the mechanics and ethics of death and rebirth: ordinary death follows the completion of lifespan, while self-inflicted death results in renewed suffering and continued movement from one ‘house’ (body) to another.