Shloka 4
Vasiṣṭha on Saṃsāra, Guṇas, and Misattributed Agency
Mahābhārata 12.292
श्रेष्ठ पुरुषको दिया हुआ दान और श्रेष्ठ पुरुषसे प्राप्त हुआ प्रतिग्रह--इन दोनोंका महत्त्व बराबर है तो भी इन दोनोंमेंसे ब्राह्मणके लिये प्रतिग्रह स्वीकार करनेकी अपेक्षा दान देना अधिक पुण्यमय माना गया है ।। न्यायागतं धनं चैव न्यायेनैव विवर्धितम् | संरक्ष्यं यत्नमास्थाय धर्मार्थमिति निश्चय:,जो धन न्यायसे प्राप्त किया गया हो और न्यायसे ही बढ़ाया गया हो, उसको यत्नपूर्वक धर्मके उद्देश्यसे बचाये रखना चाहिये। यही धर्मशास्त्रका निश्चय है
śreṣṭha-puruṣa-kṛtaṃ dānaṃ śreṣṭha-puruṣāt prāptaḥ pratigrahaś ca—ubhayor api mahattvaṃ samānam; tathāpi brāhmaṇasya pratigraha-grahaṇāt dānaṃ kartum adhikaṃ puṇyam iti manyate. nyāyāgataṃ dhanaṃ caiva nyāyenaiva vivardhitam | saṃrakṣyaṃ yatnam āsthāya dharmārtham iti niścayaḥ ||
ന്യായമായി ലഭിക്കുകയും ന്യായമായിട്ടുതന്നെ വർദ്ധിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത ധനം പരിശ്രമത്തോടെ സംരക്ഷിക്കണം—അത് ധർമ്മാർത്ഥത്തിനായി വിനിയോഗിക്കപ്പെടണം എന്ന ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ; ഇതാണ് ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സ്ഥിരനിർണ്ണയം।
पराशर उवाच
Educational Q&A
Even if giving and receiving from the virtuous are both weighty, a brāhmaṇa is praised more for giving than for accepting; and wealth should be earned and grown by just means, then carefully preserved and directed toward dharma.
In Śānti Parva’s instruction on dharma, Parāśara speaks as a teacher, laying down ethical guidance about gifts, the propriety of accepting them, and the righteous acquisition and use of wealth.