Shloka 90
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
“जिस समय युवनाश्वपुत्र मान्धाताने रणभूमिमें राजा अड्भारके साथ युद्ध किया था, उस समय देवताओंने ऐसा समझा कि “उनके धनुषकी टंकारसे सारा आकाश ही फट पड़ा है! ८९ ।। यत्र सूर्य उदेति सम यत्र च प्रतितिष्ठति । सर्व तद् यौवनाश्चस्य मान्धातु: क्षेत्रमुच्यते,“जहाँ सूर्य उदय होते हैं वहाँसे लेकर जहाँ अस्त होते हैं वहाँतकका सारा देश युवनाश्वपुत्र मान्धाताका ही राज्य कहलाता था
vāyudeva uvāca | yasmin samaye yuvanāśva-putro māndhātā raṇabhūmau rājñā aḍbhārakena saha yuddham akarot, tasmin samaye devā evam amanyanta—“tasya dhanuṣaḥ ṭaṅkāreṇa sarvam ākāśam iva vidīrṇam!” | yatra sūrya udeti yatra ca pratitiṣṭhati, sarvaṃ tad yuvanāśvasya māndhātuḥ kṣetram ucyate ||
വായു പറഞ്ഞു—യൗവനാശ്വപുത്രൻ മന്ധാതാവ് रणഭൂമിയിൽ രാജാവ് അഢ്ഭാരകനോടു യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, അവന്റെ ധനുസ്സിന്റെ ടങ്കാരത്തിൽ ദേവന്മാർ ‘ആകാശം തന്നെ പിളർന്നുപോയി’ എന്നു കരുതി. സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നിടം മുതൽ അസ്തമിക്കുന്നിടം വരെ ഉള്ള സകല ദേശവും യൗവനാശ്വപുത്രൻ മന്ധാതാവിന്റെ രാജ്യമെന്നു പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The passage uses hyperbolic cosmic imagery to convey how extraordinary valor and disciplined martial power can establish widely acknowledged sovereignty; fame and authority arise when strength is coupled with the capacity to protect and prevail.
Vāyu recounts Māndhātā’s battle with King Aḍbhāraka. The gods are struck by the sound of Māndhātā’s bow, and the text then describes the vast extent of Māndhātā’s dominion—symbolically spanning from sunrise to sunset.