Shloka 26
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
द्यूते पाने तथा स्त्रीषु मृगयायां च यो नर: । न प्रमाद्यति सम्मोहात् सततं मुक्त एव सः,“जो मोहवश जूआ, मद्यपान, परस्त्रीसंसर्ग तथा मृगया आदि व्यसनोंमें आसक्त होनेका प्रमाद नहीं करता है, वह भी सदा मुक्त ही है”
dyūte pāne tathā strīṣu mṛgayāyāṃ ca yo naraḥ | na pramādyati sammohāt satataṃ mukta eva saḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ചൂതാട്ടം, മദ്യപാനം, സ്ത്രീസംബന്ധം, വേട്ട മുതലായവയുടെ ഇടയിലും മോഹവശാൽ അശ്രദ്ധയിൽ വീഴാത്ത പുരുഷൻ—സദാ മുക്തൻ തന്നെ. ബന്ധനം വിഷയങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ടല്ല; ആത്മനിയന്ത്രണവും വിവേകവും നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Freedom is maintained by vigilance and self-mastery: even when surrounded by common temptations—gambling, intoxicants, sexual entanglements, and hunting—one who does not succumb to delusion-born heedlessness avoids bondage and remains 'free'.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira by identifying typical sources of moral downfall and emphasizing that the decisive factor is pramāda (careless loss of discernment), not merely the external presence of such pursuits.