Shloka 38
जनक–पराशर संवादः — वर्ण-गोत्र-धर्मविचारः
Janaka–Parāśara: Varṇa, Gotra, and Dharma Inquiry
Devanagari script
इन्द्रियैस्तु प्रदीपार्थ क्रियते बुद्धिरन्तरा । निश्चक्षुर्भिरजानद्धिरिन्द्रियाणि प्रदीपवत्,ज्ञानशक्तिरहित न जाननेवाली इन्द्रियाँ वस्तुओंको प्रकाशित करनेके लिये बुद्धिको बीचमें करती हैं। इन्द्रियाँ तो वस्तुको प्रकट करनेमें दीपककी भाँति केवल सहायक हैं
Translation
വസ്തുക്കളെ പ്രകാശിപ്പിക്കാൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഇടയിൽ ബുദ്ധിയെ നിർത്തുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ സ്വയം ജ്ഞാനശക്തിയില്ലാത്തവ; ദീപംപോലെ വെറും സഹായികൾ മാത്രം.
Word by Word
इन्द्रियैःby/with the sense-organs
इन्द्रियैः:
Karana
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
FormNeuter, Instrumental, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
प्रदीपार्थम्for the purpose of illumination (as a lamp)
प्रदीपार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रदीपार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
क्रियतेis made/used (is employed)
क्रियते:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular, Passive
बुद्धिःintellect
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
अन्तराin between/within
अन्तरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअन्तरा
निःचक्षुर्भिःby those without eyes (i.e., blind)
निःचक्षुर्भिः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिःचक्षुस्
FormNeuter, Instrumental, Plural
अजानद्धिःby the unknowing/ignorant
अजानद्धिः:
Karana
TypeAdjective
Rootअजानत्
FormNeuter, Instrumental, Plural
इन्द्रियाणिthe sense-organs
इन्द्रियाणि:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
FormNeuter, Nominative, Plural
प्रदीपवत्like a lamp
प्रदीपवत्:
TypeIndeclinable
Rootप्रदीपवत्
Speaker
भीष्म उवाच
Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes