Shloka 6
Adhyāya 272: Vṛtrasya Dharmiṣṭhatā, Indrasya Mohaḥ, Vasiṣṭha-upadeśaḥ
Vṛtra’s dharmic stature; Indra’s disorientation; Vasiṣṭha’s counsel
लोभमोहाभिभूतस्य रागद्वेषान्वितस्य च । न धर्मे जायते बुद्धिर्व्याजादू धर्म करोति च,लोभ और मोहसे घिरे हुए तथा राग-द्वेषके वशीभूत हुए मनुष्यकी बुद्धि धर्ममें नहीं लगती है। वह किसी-न-किसी बहानेसे दिखाऊ धर्मका आचरण करता है
Bhīṣma uvāca | lobhamohābhibhūtasya rāgadveṣānvitasya ca | na dharme jāyate buddhir vyājād dharmaṃ karoti ca ||
ലോഭമോഹങ്ങളാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടും രാഗദ്വേഷങ്ങളിൽ ബന്ധിതനുമായ മനുഷ്യന് ധർമ്മത്തിൽ ബുദ്ധി ഉദിക്കുകയില്ല; അവൻ ഏതെങ്കിലും മറവുപിടിച്ച് വെറും കാട്ടിക്കൂട്ടൽ ധർമ്മം മാത്രമേ ആചരിക്കൂ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Greed and delusion, reinforced by attachment and aversion, destroy moral discernment; in that state a person cannot truly commit to dharma and tends to substitute genuine righteousness with performative, pretext-driven ‘show-dharma’.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous living and inner discipline, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira, explaining how inner vices (lobha, moha, rāga, dveṣa) obstruct true dharmic understanding and lead to merely outward, self-serving displays of virtue.