Shloka 10
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
कस्यैषा वाग् भवेत् सत्या मोक्षो नास्ति गृहादिति । अश्रद्दधानैरप्राज्ञै: सूक्ष्मदर्शनवर्जितै:,गृहस्थाश्रमके धर्मोंका पालन करनेसे मोक्ष नहीं होता है, ऐसी किसकी वाणी सत्य होगी। जो श्रद्धारहित, मूढ़ और सूक्ष्मदृष्टिसे वंचित हैं, अस्थिर, आलसी, श्रान्त और अपने पूर्वकृत कर्मोंसे संतप्त हैं, वे अज्ञानी पुरुष ही संन्यास-मार्गका आश्रय ले गृहस्थाश्रममें शान्तिका अभाव देखते हैं
kasya eṣā vāg bhavet satyā mokṣo nāsti gṛhād iti | aśraddadhānaiḥ aprājñaiḥ sūkṣma-darśana-varjitaiḥ |
കപിലൻ പറഞ്ഞു—‘ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ നിന്ന് മോക്ഷമില്ല’ എന്ന വാക്ക് ആരുടേതാണ് സത്യമാകുക? ശ്രദ്ദയില്ലാത്തവരും അവിവേകികളും സൂക്ഷ്മദർശനം നഷ്ടപ്പെട്ടവരുമാണ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്. സ്വന്തം ഉള്ളിലെ അശാന്തിയും ക്ഷീണവും ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തിന്റെ ദോഷമെന്നു കരുതി, ശാസ്ത്രീയമായി ആചരിക്കുന്ന ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തെ നിന്ദിച്ച്, സന്ന്യാസം മാത്രമേ ശാന്തിയിലേക്കുള്ള വഴി എന്നു വിചാരിക്കുന്നു.
कपिल उवाच
Educational Q&A
Kapila rejects the blanket claim that liberation is impossible for householders. He teaches that such denial arises from lack of faith, poor discernment, and absence of subtle spiritual insight; properly lived gṛhastha-dharma is not inherently opposed to mokṣa.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Kapila speaks critically of those who condemn the householder stage. He argues that their judgment reflects their own limitations rather than the true capacity of the gṛhastha-āśrama to support spiritual realization.