Shloka 14
नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व
देवयाना हि पन्थानश्षत्वार: शाश्वता मता: । एषां ज्याय: कनीयस्त्वं फलेषूक्तं बलाबलम्,चारों आश्रम ही देवयाननामक चार सनातन मार्ग माने गये हैं। इनमें कौन बड़ा है कौन छोटा; अतः कौन प्रबल है, कौन दुर्बल--यह उनके फलोंको निमित्त बनाकर बताया गया है
devayānā hi panthānaś catvāraḥ śāśvatā matāḥ | eṣāṃ jyāyaḥ kanīyastvaṃ phaleṣūktaṃ balābalam ||
‘ദേവയാന’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ നാലു പഥങ്ങൾ—അഥവാ നാലു ആശ്രമങ്ങൾ—ശാശ്വതമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ഇവയിൽ ഏത് ശ്രേഷ്ഠം, ഏത് കനിഷ്ഠം; ഏത് ബലവാൻ, ഏത് ദുർബലം—അത് അവ നൽകുന്ന ഫലങ്ങൾ നോക്കി അറിയാം.
कपिल उवाच
Educational Q&A
Kapila teaches that the relative excellence of the four devayāna paths is judged by their fruits—i.e., the ethical and spiritual results they produce—rather than by name, status, or mere external form.
In the Śānti Parva’s instructional dialogue, Kapila is explaining a framework of four perennial spiritual disciplines (understood as the four āśramas) and introducing a criterion for comparing them: their outcomes (phala), which reveal their true strength or weakness.