Shloka 32
पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation
Devanagari script
कुक्षिसंधारणाद् धात्री जननाज्जननी स्मृता । अड्जनां वर्धनादम्बा वीरसूत्वेन वीरसू:,“वह गर्भशियमें धारण करनेके कारण धात्री, जन्म देनेके कारण जननी, शिशुका अड्डभवर्धन (पालन-पोषण) करनेसे अम्बा तथा वीर-संतानका प्रसव करनेके कारण वीरसू कही गयी है
Transliteration
kukṣi-saṃdhāraṇād dhātrī jananāj jananī smṛtā | aṅganāṃ vardhanād ambā vīra-sūtvēna vīra-sūḥ ||
Translation
ഗർഭത്തിൽ ധരിക്കുന്നതിനാൽ അവൾ ‘ധാത്രി’; ജന്മം നൽകുന്നതിനാൽ ‘ജനനി’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു। ശിശുവിനെ വളർത്തി പോറ്റുന്നതിനാൽ ‘അംബാ’; വീരസന്താനത്തെ പ്രസവിക്കുന്നതിനാൽ ‘വീരസൂ’ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു।
Word by Word
कुक्षि-संधारणात्from (the act of) sustaining in the womb
कुक्षि-संधारणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकुक्षिसंधारण
FormNeuter, Ablative, Singular
धात्रीnurse; bearer; sustainer
धात्री:
Karta
TypeNoun
Rootधात्री
FormFeminine, Nominative, Singular
जननात्from giving birth
जननात्:
Apadana
TypeNoun
Rootजनन
FormNeuter, Ablative, Singular
जननीmother; begetter
जननी:
Karta
TypeNoun
Rootजननी
FormFeminine, Nominative, Singular
स्मृताis called/considered
स्मृता:
Karta
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
अङ्ग-जनानाम्of the children/offspring (lit. body-born)
अङ्ग-जनानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअङ्गजन
FormMasculine, Genitive, Plural
वर्धनात्from nourishing/rearing
वर्धनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवर्धन
FormNeuter, Ablative, Singular
अम्बाmother (affectionate term)
अम्बा:
Karta
TypeNoun
Rootअम्बा
FormFeminine, Nominative, Singular
वीर-सूत्वेनby/through bearing heroes (valiant offspring)
वीर-सूत्वेन:
Karana
TypeNoun
Rootवीरसूत्व
FormNeuter, Instrumental, Singular
वीर-सूःbearer of heroes; mother of heroes
वीर-सूः:
Karta
TypeNoun
Rootवीरसू
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes