Shloka 173
Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga
Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda
सर्वभूतोपघातश्न॒ फलभावे च संयम: । हमने सुना है कि यदि कर्ममें किसी प्रकारकी त्रुटि हो जानेके कारण वह गुणहीन हो जाय तो भी यदि वह निष्कामभावसे किया जा रहा है तो श्रेष्ठ ही है अर्थात् वह कल्याणकारी ही होता है। निष्कामभावसे किये जानेवाले कर्ममें यदि कुत्ते आदि अपवित्र पशुओंके द्वारा स्पर्श हो जानेसे कोई बाधा भी आ जाय तथापि वह कर्म नष्ट नहीं होता, वह श्रेष्ठठम ही माना जाता है, अतः प्रत्येक कर्ममें फलकी भावना या कामनापर संयम-- नियन्त्रण रखना आवश्यक है
sarvabhūtopaghātaś ca phalabhāve ca saṁyamaḥ |
സകലഭൂതങ്ങളോടും ഉപഘാതം വരുത്താതിരിക്കാനുള്ള സംയമവും, ഫലാഭിലാഷത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മനസ്സിന്റെ നിയന്ത്രണവും വേണം. ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്—കർമ്മത്തിൽ ഏതെങ്കിലും പിഴവുണ്ടായി അത് ഗുണഹീനമായാലും, അത് നിഷ്കാമഭാവത്തോടെ ചെയ്താൽ അത് ശ്രേഷ്ഠവും കല്യാണകരവുമാണ്. നിഷ്കാമകർമ്മത്തിൽ നായ മുതലായ അപവിത്ര മൃഗങ്ങളുടെ സ്പർശം മൂലം തടസ്സം വന്നാലും ആ കർമ്മം നശിക്കുകയില്ല; അതിനെ ശ്രേഷ്ഠതമമെന്നേ കണക്കാക്കൂ. അതിനാൽ എല്ലാ കർമങ്ങളിലും ഫലഭാവനയിലോ ആഗ്രഹത്തിലോ സംയമം അനിവാര്യമാണ്.
चुलाधार उवाच
Educational Q&A
Restrain violence toward all beings and restrain the mind from craving the fruits of action; actions done without selfish desire remain beneficial even if outwardly imperfect.
In the Shanti Parva’s didactic dialogue, Chūlādhāra instructs the listener on ethical discipline, emphasizing non-injury and detachment from results as the measure of true merit in action.